Kiralık ev sözleşmesinde olması gerekenler: 2026 kontrol listesi
Kiralık ev sözleşmesinde tarafların kimliği, adres, kira bedeli ve ödeme günü, süre, artış maddesi, depozito, aidat ve kullanma giderlerinin kime ait olduğu, teslim tutanağı ile demirbaş listesi yer almalıdır. Depozito en fazla üç aylık kira olabilir (TBK 342). Tahliye taahhüdü ayrı bir belge olarak, ev teslim edildikten sonra verilirse geçerlidir (TBK 352).
Kiralık ev bulmak zor, ama asıl sorunlar genellikle anahtar teslim edildikten sonra başlar: Depozito geri verilmez, kombi bozulur ve kimin yaptıracağı tartışılır, aidat borcu kiracının kapısına gelir. Bunların çoğu, imza öncesinde sözleşmeye birkaç net cümle eklenerek önlenebilir. Bu yazıda bir konut kira sözleşmesinde bulunması gereken maddeleri ve Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) bunlara getirdiği sınırları sırayla anlatıyoruz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Özel bir durumun varsa bir avukata danışman en doğrusu.
Kira sözleşmesinde mutlaka hangi bilgiler yer almalı?
Bir konut kira sözleşmesinde en az tarafların kimlik bilgileri, kiralananın açık adresi, kira bedeli, ödeme günü ve şekli, sözleşme süresi ve başlangıç tarihi yer almalıdır. Matbu kira kontratları bu alanları içerir, ama "özel şartlar" bölümü genellikle boş bırakılır; anlaşmazlıkların çoğu da tam bu boşluktan çıkar.
| Madde | Neden önemli? | Yazarken dikkat et |
|---|---|---|
| Taraflar | Kimin borçlu, kimin alacaklı olduğunu belirler | Ev sahibi tapu maliki değilse vekâlet veya yetki belgesi iste |
| Adres ve kullanım amacı | Konut mu işyeri mi, hangi kurallar uygulanacak | Daire numarası, kat, varsa otopark ve depo |
| Kira bedeli ve ödeme günü | Gecikme ve ihtar hesabı buna göre yapılır | Ödeme banka hesabına; IBAN sözleşmede yazsın |
| Süre | Uzama ve fesih hesabının başlangıcıdır | Başlangıç tarihi ve süre (genellikle 1 yıl) |
| Artış maddesi | Yenileme tartışmalarını önler | TÜFE 12 aylık ortalamayı aşamaz (TBK 344) |
| Depozito | İade tartışmalarının kaynağı | Tutar, şekil ve iade koşulu |
| Aidat ve giderler | Kimin neyi ödediği | İşletme gideri ve demirbaş gideri ayrımı |
| Demirbaş listesi | Teslim ve iade karşılaştırması | Marka, durum, fotoğraf |
| Evcil hayvan, alt kira | Sonradan çıkan anlaşmazlıklar | Açık izin veya yasak |
Kira artışının nasıl hesaplandığını kira artış oranı nasıl hesaplanır yazımızda ayrıntılı anlattık.
Depozito en fazla ne kadar olabilir ve nasıl korunur?
Depozito (kanundaki adıyla güvence) konut ve çatılı işyeri kiralarında en fazla üç aylık kira bedeli kadar olabilir (TBK 342/1). Sözleşmeye daha yüksek bir tutar yazılsa bile üç ayı aşan kısım için bu sınır geçerlidir.
Kanun, para olarak verilen depozitonun nasıl saklanacağını da düzenler:
- Kiracı, parayı ev sahibinin onayı olmadan çekilemeyecek şekilde vadeli bir tasarruf hesabına yatırır. Kıymetli evrak verilmişse bir bankaya depo edilir.
- Banka depozitoyu ancak iki tarafın rızasıyla, kesinleşmiş icra takibiyle veya kesinleşmiş mahkeme kararıyla geri verir.
- Ev sahibi, sözleşmenin bitiminden sonraki üç ay içinde kiracıya karşı dava açtığını veya takip başlattığını bankaya yazılı bildirmezse, banka kiracının istemi üzerine depozitoyu geri vermekle yükümlüdür.
Uygulamada depozitonun büyük kısmı elden ya da ev sahibinin hesabına havale ile verilir. Bu yolu seçiyorsan en azından şunları sözleşmeye yazdır:
- Depozitonun tutarı ve hangi tarihte, hangi yolla ödendiği
- İade koşulu: "Kiralanan teslim tutanağındaki duruma uygun teslim edilirse, ödenmemiş kira ve fatura borcu yoksa ... gün içinde iade edilir."
- Depozitonun son ayların kirasına mahsup edilip edilemeyeceği
- Döviz veya altın olarak verildiyse aynı cins iade edilip edilmeyeceği
Aidat ve faturaları kim öder?
Isıtma, aydınlatma ve su gibi kullanma giderlerini, sözleşmede aksi yazmıyorsa veya aksine yerel âdet yoksa kiracı öder (TBK 341). Kiralananla ilgili zorunlu sigorta, vergi ve benzeri yükümlülükler ise aksi kararlaştırılmamışsa ev sahibine aittir (TBK 302). DASK ve emlak vergisi bu nedenle kural olarak ev sahibinin sorumluluğundadır.
Apartman aidatı ise ayrı bir konudur. Aidat genellikle iki tür gider içerir: Kapıcı, temizlik, ortak alan elektriği, asansör bakımı gibi işletme giderleri ve çatı onarımı, dış cephe, asansör yenileme gibi demirbaş veya yatırım giderleri. Yaygın uygulama işletme giderlerinin kiracıya, binanın değerini artıran yatırım giderlerinin ev sahibine ait olması yönündedir; ama tartışma çıkmaması için bu ayrımı sözleşmeye açıkça yazmak gerekir. Örnek cümle: "Aylık işletme aidatı kiracıya, yönetim kurulunca alınan demirbaş ve tadilat kararlarından doğan ödemeler kiraya verene aittir."
Kiracıların çoğunun bilmediği bir nokta: Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 22. maddesine göre kiracı, ev sahibinin ödemediği ortak gider ve avans borcundan ev sahibiyle birlikte sorumlu tutulabilir. Bu sorumluluk kiracının ödemekle yükümlü olduğu kira miktarıyla sınırlıdır ve yaptığı ödeme kira borcundan düşülür. Taşınmadan önce yöneticiden dairenin birikmiş aidat borcu olup olmadığını sormak bu yüzden faydalıdır.
Demirbaş listesi nasıl hazırlanır?
Demirbaş listesi, evde kiracıya bırakılan eşyanın ve evin teslim anındaki durumunun yazılı ve fotoğraflı kaydıdır. TBK 334'e göre kiracı evi ne durumda teslim aldıysa o durumda geri vermekle yükümlüdür, ancak sözleşmeye uygun kullanımdan doğan eskime ve yıpranmadan sorumlu değildir. Bu ayrımı yapabilmenin tek yolu, teslim anının kayıt altına alınmasıdır.
İyi bir demirbaş listesi şunları içerir:
- Beyaz eşya ve kombi: marka, model, çalışıyor mu
- Mutfak dolapları, tezgâh, banyo dolabı ve armatürler
- Klima, perde, aydınlatma, ankastre cihazlar
- Duvar boyası, parke, kapılar ve pencerelerin durumu (çizik, leke, kırık)
- Anahtar sayısı (daire, bina, posta kutusu, otopark)
- Sayaç endeksleri (elektrik, su, doğalgaz) teslim günü
- Tarihli fotoğraf ve video; her iki tarafın imzası
Kiracı, olağan kullanım için gereken temizlik ve bakım giderlerini öder (TBK 317). Kiralananı kullanıma elverişli durumda teslim etmek ve sözleşme süresince bu durumda bulundurmak ise ev sahibinin borcudur (TBK 301). Kombinin yıllık bakımı ile kombinin değişmesi arasındaki fark bu iki maddeden çıkar; sözleşmeye "olağan bakım kiracıya, arıza nedeniyle değişim ve büyük onarım kiraya verene aittir" gibi bir cümle eklemek işini kolaylaştırır.
Eşyalı daire tutuyorsan, liste daha da önemli hale gelir. Öğrenci evleri ve stüdyolar için bölgesel ortalamaları öğrenci evi ve stüdyo kiraları sayfasında bulabilirsin.
Tahliye taahhüdü ne zaman geçerlidir?
Tahliye taahhüdü, kiracının evi belirli bir tarihte boşaltacağını yazılı olarak üstlendiği belgedir ve TBK 352/1'e göre kiralanan teslim edildikten sonra verilmesi gerekir. Kiracı bu tarihte evi boşaltmazsa ev sahibi, o tarihten başlayarak bir ay içinde icraya başvurarak veya dava açarak sözleşmeyi sona erdirebilir.
Pratikte bilinmesi gerekenler:
- Taahhüt kira sözleşmesinin bir maddesi değil, ayrı bir belge olarak düzenlenir.
- Sözleşmeyle aynı gün, anahtar teslim edilmeden imzalatılan taahhütler, "teslimden sonra verilme" şartı nedeniyle sıklıkla tartışma konusu olur.
- Boşaltma tarihi belirli olmalıdır; tarihsiz veya ileride doldurulacak şekilde bırakılan taahhüt kiracı için risklidir.
- Ev sahibi bir aylık süreyi kaçırırsa taahhüde dayanma hakkı bu yolla kullanılamaz hâle gelir.
Kiracı olarak sana tarihsiz bir tahliye taahhüdü imzalatılmak istenirse, bunun ne anlama geldiğini anlamadan imzalama.
Ev sahibi hangi durumlarda sözleşmeyi sona erdirebilir?
Ev sahibi, sözleşme süresi bitti diye kiracıyı çıkaramaz; kiracı süre bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunmazsa sözleşme aynı koşullarla bir yıl uzar (TBK 347). Ev sahibinin sebep göstermeden sözleşmeye son verebilmesi ancak on yıllık uzama süresinin sonunda, uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimle mümkündür.
Bunun dışındaki başlıca sona erme yolları:
| Sebep | Dayanak | Kısa açıklama |
|---|---|---|
| Konut veya işyeri ihtiyacı | TBK 350 | Ev sahibinin kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya bakmakla yükümlü olduğu kişiler için |
| Yeniden inşa veya esaslı onarım | TBK 350 | İşler sırasında kullanım imkânsızsa |
| Yeni malikin ihtiyacı | TBK 351 | Edinmeden itibaren bir ay içinde yazılı bildirim şartıyla |
| Yazılı tahliye taahhüdü | TBK 352/1 | Teslimden sonra verilmiş olmalı |
| İki haklı ihtar | TBK 352/2 | Kiranın ödenmemesi nedeniyle kira yılı içinde iki yazılı haklı ihtar |
| Özenle kullanmama | TBK 316 | Kural olarak en az 30 gün süreli yazılı ihtar gerekir |
Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6325 sayılı Kanun m. 18/B).
Sözleşmeye hangi maddeler yazılsa da geçersizdir?
Bazı maddeler sözleşmede yazsa bile kanun gereği uygulanmaz. Bunları bilmek hem kiracıyı korur hem de ev sahibinin geçersiz bir maddeye güvenmesini önler:
- Gecikme cezası ve muacceliyet: Kira zamanında ödenmezse ceza ödeneceğine veya kalan tüm kiraların hemen ödenmesi gerekeceğine dair anlaşmalar geçersizdir (TBK 346).
- Kira ve yan giderler dışında ödeme: Kiracıya kira bedeli ve yan giderler dışında bir ödeme yükümlülüğü getirilemez (TBK 346).
- TÜFE'yi aşan artış: Aşan kısım uygulanmaz (TBK 344).
- Üç aylık kirayı aşan depozito: Kanun sınırı üç aylık kiradır (TBK 342).
- Peşin tazminat taahhüdü: Kiracının sözleşme bitiminde, sözleşmeye aykırı kullanımdan doğan zarar dışında bir tazminat ödeyeceğini önceden üstlenmesi geçersizdir (TBK 334/2).
Kiracı evde değişiklik yapmak istiyorsa (mutfak yenileme, duvar kaldırma gibi) ev sahibinin yazılı rızası gerekir. Ev sahibi rıza verdiyse, yazılı olarak kararlaştırılmamışsa evin eski hâline getirilmesini isteyemez; kiracı da aksine yazılı anlaşma yoksa değer artışının bedelini isteyemez (TBK 321). Bu yüzden tadilat izni, kimin neyi geri alacağıyla birlikte yazılmalıdır.
İmzadan önce son kontrol listesi
- Ev sahibinin tapu maliki olduğunu veya yetkili olduğunu doğruladın mı?
- Kira bedeli, ödeme günü ve IBAN yazıyor mu?
- Artış maddesi TÜFE 12 aylık ortalama sınırına uygun mu?
- Depozito üç aylık kirayı aşmıyor ve iade koşulu yazılı mı?
- Aidatın hangi kısmının kimde olduğu açık mı?
- Demirbaş listesi ve fotoğraflar sözleşmeye eklendi mi?
- Sayaç endeksleri ve anahtar sayısı yazıldı mı?
- Tahliye taahhüdü isteniyorsa tarihi ve zamanlaması doğru mu?
- Sözleşmenin bir nüshası iki tarafta da var mı?
Bölgendeki güncel ev kiralarını görmek için 1+1 daire kiraları sayfasına bak ya da ücretsiz fiyat teklifi iste.
Sıkça sorulan sorular
Depozito en fazla ne kadar olabilir?
Konut ve çatılı işyeri kiralarında depozito (güvence) üç aylık kira bedelini aşamaz. Bu sınır TBK 342'de yazılıdır ve sözleşmeyle kiracı aleyhine değiştirilemez.
Depozito ne zaman geri alınır?
Depozito bankada vadeli hesaba yatırıldıysa, ev sahibi sözleşmenin bitiminden sonraki üç ay içinde dava ya da takip başlattığını bankaya yazılı bildirmezse, banka kiracının talebiyle parayı geri verir. Elden verilen depozitoda iade, teslim tutanağı ve tarafların anlaşmasına göre yapılır.
Aidatı kiracı mı öder, ev sahibi mi?
Sözleşmede aksi yazmıyorsa ısıtma, aydınlatma, su gibi kullanma giderleri kiracıya aittir (TBK 341). Apartman aidatının hangi kısmının kimde olduğu sözleşmede açıkça yazılmalıdır; kiracı, ödenmeyen aidattan kira bedeliyle sınırlı olarak ev sahibiyle birlikte sorumlu tutulabilir (KMK 22).
Sözleşme imzalanırken verilen tahliye taahhüdü geçerli mi?
TBK 352'ye göre tahliye taahhüdünün kiralananın teslim edilmesinden sonra yazılı olarak verilmesi gerekir. Sözleşmeyle aynı anda alınan taahhütler bu nedenle sıklıkla tartışma konusu olur.
Gecikme cezası maddesi geçerli mi?
Hayır. TBK 346'ya göre kiranın zamanında ödenmemesi hâlinde ceza koşulu ödeneceğine veya sonraki kiraların muaccel olacağına ilişkin anlaşmalar geçersizdir.
Kaynaklar
Bu yazı Kiralama Fiyatları editörlüğü tarafından hazırlandı. Yasal ve resmî bilgiler yayın tarihinde kaynaklarından kontrol edildi; kişisel durumun için uzmana danışmanı öneririz. Bir hata görürsen bize yaz.


